Polio: co trzeba wiedzieć
Ostre nagminne porażenie dziecięce (polio) to choroba wywoływana przez wirusa, który
łatwo przenosi się drogą kropelkową i kontaktową. Wirus polio atakuje układ nerwowy,
szczególnie nerwy w rdzeniu kręgowym lub mózgu. Najpoważniejsza postać polio może
szybko doprowadzić do porażenia, niewydolności oddechowej, a także zgonu. Pełna seria
szczepień przeciw polio podawana dzieciom w pierwszych latach po narodzeniu zapewnia
ochronę do końca życia.
W jaki sposób choroba się rozprzestrzenia?
Wirus bytuje w gardle i jelitach osoby zakażonej.
Do rozprzestrzeniania wirusa przez osobę zakażoną
może dojść od razu po zakażeniu, na dwa tygodnie przed
wystąpieniem objawów i po ich wystąpieniu.
Wirus jest przenoszony przez kontakt z chorą osobą,
gdy nawet najmniejsza, niedostrzegalna ilość
odchodów dostanie się do ust oraz drogą pokarmową,
przez spożycie zanieczyszczonej wirusem wody lub
pokarmów. Możliwe jest także przeniesienie zakażenia
drogą kropelkową, przez kaszel i kichanie osoby
zakażonej.
Objawy
Pierwsze objawy obejmują gorączkę, zmęczenie, ból
głowy, wymioty, sztywność karku oraz bóle kończyn.
W 1 przypadku na 200 - 1000 zakażeń zakażeń dochodzi
do trwałego porażenia (zwykle jest to porażenie
nóg). Spośród osób dotkniętych porażeniem, 5-10%
przypadków kończy się śmiercią na skutek porażenia
mięśni oddechowych. Na polio chorują głównie dzieci do 5
roku życia. Zachorować może jednak każdy niezależnie
od wieku, jeśli nie jest zaszczepiony.
Zapobieganie przez szczepienie
Nie ma skutecznego leczenia dla osób zakażonych wirusem
polio. Można jedynie zapobiec zakażeniu przez wcześniejsze
szczepienie.
W Polsce dostępna jest szczepionka
inaktywowana podawana we wstrzyknięciu. W krajach
rozwijających się podawana jest szczepionka zawierająca
żywe, osłabione wirusy polio. Obie szczepionki są skuteczne,
bezpieczne, stosowane na całym świecie w celu zapewnienia
możliwie najlepszej ochrony przed polio. Pierwszą dawkę
szczepionki przeciw polio podaje się w pierwszych
miesiącach życia dziecka. Każda następna dawka w pierwszej
serii szczepień ma na celu dalsze uodpornienie dziecka przed
zachorowaniem na polio. Szczepienie przypominające
podawane jest w szóstym roku życia w celu utrzymania
wysokiego
poziomu ochrony. W celu trwałego,
utrzymującego się do końca życia, uodpornienia organizmu
przeciw polio konieczne jest ukończenie wszystkich szczepień
zgodnie z krajowym programem szczepień.
Czy polio jest nadal groźne?
W wyniku częstych epidemii wstępujących pod koniec
XIX w. i na początku XX w., polio stało się jedną z chorób,
które siały powszechny postrach. Dzięki szczepieniom
oraz poprawie warunków sanitarnych, w znacznym
stopniu udało się opanować jej występowanie na całym
świecie. W Regionie Europejskim WHO od 2002 r. nie
odnotowano endemicznego występowania wirusa polio.
Obecnie na świecie występuje tylko jeden z trzech typów
wirusa polio, wyłącznie w dwóch krajach (w Afganistanie
i Pakistanie). Jednak w ostatnich latach wykryto wirusa
Eradykacja polio
Źródła
Polio vaccines
polio pochodzącego z żywych szczepionek w ściekach
oraz u ludzi, także w krajach Regionu Europejskiego
WHO.
Wirusy z łatwością przekraczają granice państwowe,
zatem wirus polio, do czasu pełnej ogólnoświatowej
eradykacji każdej jego postaci, stanowi zagrożenie
dla osób niezaszczepionych, niezależnie od miejsca
zamieszkania. Jeśli cała populacja zostanie uodporniona
przeciw polio, wszyscy będą chronieni przed zakażeniem
zarówno dzikimi jak i pochodzącymi ze szczepionek
wirusami powodującymi tę chorobę.
Po eradykacji polio będzie można świętować realizację celu służącemu wszystkim
ludziom na całym świecie. Sukcesem będzie zapewnienie ochrony dzieci i dorosłych przed
cierpieniem spowodowanym trwałym porażeniem i śmiercią w wyniku polio. Aby osiągnąć
ten cel, trzeba kontynuować realizację ratujących życie programów szczepienia dzieci
przeciw polio na całym świecie.
Factsheet: Vaccine-derived poliovirus
© World Health Organization 2023. Pewne prawa zastrzeżone. Niniejsze opracowanie jest dostępne na podstawie licencji CC BY
NC-SA 3.0 IGO
